Jeroen Moed en Denise Bouwman bouwen familiebedrijf in vijf jaar uit tot miljoenenbedrijf |
|
|
|
|
 |
| 350 sec |
'Mijn vader is een topkweker, maar geen verkoper'
Ooit telde Oost-Groningen honderden boomkwekers. Inmiddels is daar nog maar een handje vol van over. Jeroen Moed en Denise Bouwman (beiden 27 jaar jong) bewegen tegen die trend in. In vijf jaar tijd bouwden zij het familiebedrijf J.H. Moed Boomkwekerijen uit van enkele tonnen omzet naar een miljoenenbedrijf. Hun aanpak: specialiseren, opschalen en vooral zelf de verkoop ter hand nemen.
| Jeroen Moed en Denise Bouwman op hun perceel meidoornzaailingen |
Wie het erf van J.H. Moed Boomkwekerijen oploopt, komt terecht bij de vijfde generatie. Jeroens overgrootvader had hier al een boerenbedrijf, zijn opa begon met rozenonderstammen en vader Bert breidde de kwekerij verder uit met bos- en haagplantsoen en kleinfruit. Vijf jaar geleden nam Jeroen het bedrijf op zijn 22e officieel over. Dat betekende niet dat zijn vader van het erf verdween. Integendeel. De inmiddels 65-jarige naamgever van het bedrijf, Johannes Hilbertus, roepnaam Bert, is er nog bijna iedere dag. 'Het is zijn passie,' zegt Denise. Jeroen: 'Hij helpt volop mee. Hij bemoeit zich niet met de besluiten die ik neem. Dat probeert hij wel, maar uiteindelijk zijn het mijn keuzes.'
Jeroen heeft zichtbaar respect voor het vakmanschap van zijn vader. 'Mijn vader is een topkweker. Hij heeft ontzettend veel kennis van zaaien, grondbewerking en het kweken.' Tegelijk ziet hij precies waar zijn eigen kracht ligt. 'Mijn vader is geen verkoper. Waar hij tekortschiet, ben ik weer wat beter in.'
|
|
'Mijn vader is een topkweker. Alleen: hij is geen verkoper'
| |
|
Dat verschil verklaart voor een belangrijk deel de groei van het bedrijf. Waar zijn vader zijn rozenonderstammen verkocht via coöperatie Rosaco, wilde Jeroen rechtstreeks zaken doen met de eindklant. Het bedrijf stapte uit de coöperatie en ging direct naar de eindklant. De teelt van rozenonderstammen groeide van ongeveer drie hectare naar inmiddels dertien à veertien hectare. 'Ik heb altijd het vuur gehad om ertegenaan te gaan,' zegt Jeroen. 'Ik was altijd geïnteresseerd in hoe het beter kon. Mijn vader kon goed kweken, maar ik zag veel meer ruimte in de vermarkting.'
Die aanpak heeft resultaat. Bij de overname draaide het bedrijf volgens Jeroen Moed tussen de twee en drie ton omzet. Inmiddels staat de teller op tien keer dat getal. En dit terwijl het assortiment juist smaller geworden. 'Wij willen niet alles doen. We doen de dingen die we in grote aantallen kunnen verkopen.' En - het wordt tijdens het interview wel een keer of tien gezegd - : 'Wij doen alles op oliedruk en niet op bloeddruk.'
|
|
'Wij doen alles op oliedruk en niet op bloeddruk'
| |
|
Zaailingen in miljoenen
Die specialisatie zit vooral in zaailingen. Jaarlijks produceert J.H. Moed meer dan tien miljoen planten op ongeveer 27 hectare. Rozenonderstammen vormen ongeveer de helft van de omzet. Daarnaast kweekt het bedrijf onder meer meidoorn, beuk, kleinfruit en onderstammen voor fruitbomen. Bij meidoorn zijn de aantallen eveneens fors. Jeroen Moed noemt zichzelf inmiddels de grootste meidoornproducent van Nederland en vermoedt zelfs dat het bedrijf tot de grootste van Europa behoort. 'Een klant uit Ierland stond hier laatst op het perceel en zei dat hij nog nooit zoveel meidoorn bij elkaar had gezien,' vult Denise Bouwman aan.
Grote aantallen betekenen niet dat het product eenvoudig is. Integendeel. Vooral bij rozenonderstammen zit veel vakmanschap in iets wat op het eerste gezicht weinig meer lijkt dan een dun plantje met wortels. Een belangrijk kwaliteitskenmerk is de lengte van de wortelhals. Die bepaalt mede hoe makkelijk en snel een rozenkweker later kan oculeren. Vooral klanten in Oost-Europa hechten daar volgens Bouwman veel waarde aan. 'De mensen die oculeren worden vaak per oog betaald. Met een mooie lange hals kunnen ze sneller werken.'
Het verschil tussen vier en zes dagen
Hoe maak je zo'n onderstam? Een deel van het geheim zit letterlijk in de paar centimeter onder de grond. Hoe dieper het zaad wordt gezaaid, hoe langer de wortelhals kan worden. Maar daar staat een risico tegenover: het jonge plantje moet een langere weg afleggen voordat het boven de grond staat.
'Als je ondieper zaait, staat het plantje misschien na vier dagen boven. Zaai je dieper, dan kan dat zes dagen duren,' legt Jeroen uit. De dagen dat dat zaadje onderweg is maken het spannend. Een forse regenbui kan de bovenlaag van de grond dichtslaan. Droogt die vervolgens op, dan wordt de grond volgens Jeroen Moed 'bijna beton'. Het kiemplantje ondervindt weerstand, gaat draaien en vormt een kromme hals. Daarmee neemt het aandeel B-kwaliteit snel toe.
Daarom kijkt Moed junior in de zaaiperiode voortdurend naar de weersverwachting. 'Het moment van zaaien is cruciaal.' Met een beregeningsboom kan hij de bovenlaag eventueel met heel kleine hoeveelheden water zacht houden, maar liever ziet hij helemaal geen regen totdat de planten bovenstaan.
Het vak begint bovendien veel eerder. Het rozenzaad doorloopt een lang proces van bewaren en stratificeren voordat het überhaupt de grond in kan. Het zaad dat gedroogd wordt als uw redacteur op bezoek is in Westerlee wordt pas in 2028 uitgezaaid. 'Je hebt er dus al heel lang geld in zitten voordat er uiteindelijk een plant staat.'
|
|
'Na het zaaien loop ik iedere dag het land op om te kijken of ze al bovenstaan'
| |
|
Zaaimoment
Juist over dat zaaimoment botsen vader en zoon geregeld. Moed senior heeft tientallen jaren kwekerservaring en kijkt mee naar het weer, maar junior moet uiteindelijk beslissen. Met voor enkele tonnen aan zaad in voorraad zijn dat geen vrijblijvende discussies.
Denise Bouwman kent het patroon inmiddels. Voor het zaaien is Bert Moed enthousiast: machines het land op en meters maken. Maar zodra het moment dichterbij komt, ontstaat de twijfel. Is het niet te nat? Komt er regen? Moeten ze wel beginnen? 'Daar hebben we weleens ruzie over,' zegt Jeroen Moed zonder omwegen. 'Mijn vader heeft soms moeite met loslaten. Maar als de keuze verkeerd uitpakt, is het voor mijn rekening.' En hoe wordt zo'n familieruzie vervolgens opgelost? Niet volgens het handboek bedrijfsopvolging. 'Als hij er klaar mee is, gaat hij naar huis. En de volgende dag praten we nergens meer over. Dan gaan we gewoon verder.' Junior lacht: 'agree to disagree.'
Zelf naar de klant
Waar vader Bert vooral de kweker is, zoeken Jeroen en Denise nadrukkelijk ook de handel op. Dat betekent veel kilometers maken. De afgelopen periode bezochten ze klanten en relaties in onder meer Engeland, Ierland en Bulgarije. Polen staat ook nog op het reisplan. Dat doen ze bewust samen. 'Als je na zo'n bezoek weer in de auto zit, kun je meteen bespreken: wat vonden we ervan, hoe ging het en welk gevoel hebben we erbij?' zegt Denise. Dat persoonlijke contact is een belangrijk onderdeel van hun verdienmodel. Ze willen niet alleen een vracht planten afleveren, maar rechtstreeks horen wat een klant van het product vindt. Een rozenkweker die vraagt om een langere hals, praat dus met degene die uiteindelijk ook bepaalt hoe er op het land wordt gezaaid. 'Dat is onze kracht,' zegt Jeroen. 'We doen de verkoop zelf, maar ik zit ook zelf op de trekker met zaaien en rooien. Als een klant iets vraagt, weten we waar we over praten.'
Dat directe contact heeft het bedrijf inmiddels een stevige positie op de Europese markt voor rozenonderstammen opgeleverd. Volgens Jeroen komen bij veel grote klanten dezelfde drie leveranciers aan tafel: Rosaco, het Deense bedrijf Erik Andersen en J.H. Moed. Klanten verdelen hun bestellingen vaak over meerdere leveranciers om risico's te spreiden. Jeroen ziet verdere ruimte ontstaan. Veel kwekers zijn op leeftijd en opvolgers ontbreken. Recent stopte bijvoorbeeld een Poolse producent van rozenonderstammen. J.H. Moed kon een deel van diens klanten overnemen. 'We hadden daar gelukkig al op voorgesorteerd en hadden voldoende aanbod. Ik denk dat dit alleen maar harder gaat.'
 | | CHD veldspuit |
|
|
 | | CHD veldspuit met Closed Transfer System (CTS) ofwel een gesloten vulsysteem voor gewasbeschermingsmiddelen. |
|
|
Eerst verkopen, dan produceren
Groei betekent voor Jeroen nadrukkelijk niet dat er tientallen extra mensen op het erf moeten rondlopen. In rustige perioden werkt het bedrijf met ongeveer vier mensen. Tijdens het rooien loopt dat op tot ongeveer tien. Een belangrijk deel van het arbeidsintensieve sorteerwerk wordt uitgevoerd bij vaste partners in onder meer Bulgarije en Polen.
Op het eigen bedrijf ligt de nadruk op zaaien, telen en rooien. Daarvoor is fors gemechaniseerd. Zo zijn er meerdere oude klembandrooiers van het niet meer bestaande bedrijf Climax beschikbaar. Twee zijn nodig voor het dagelijkse werk; andere rooiers dienen vooral als reserve en onderdelenvoorraad. Nieuwe exemplaren worden niet meer gebouwd. 'Als er eentje te koop komt, koop ik hem. Al is het alleen voor de onderdelen. Wij willen tijdens het rooien niet stilstaan omdat een machine kapot is.'
Diezelfde gedachte zit achter een van de nieuwste investeringen: een nieuwe veldspuit van CHD Eefting . Alleen al de spuit kost volgens Jeroen ongeveer 200.000 euro; samen met de trekker praat je dan over een combinatie van circa vier ton. De machine is bewust bij een fabrikant uit de regio gekocht en op maat voor de kwekerij aangepast. De spuit heeft een werkbreedte van 41 meter, luchtondersteuning en secties die per twee bedden kunnen worden afgesloten. Via Isobus is de machine rechtstreeks vanuit de trekker te bedienen. De machine is verder voorzien van een gesloten vulsysteem. De investering is fors, maar voor Jeroen Moed past de investering bij de schaal waarop hij wil werken. Niet groeien door steeds meer handjes toe te voegen, maar door het werk slimmer en met weinig mensen uit te voeren.
 | | Kruisbessen zaailingen worden ondersneden, of beter onderzaagd met deze klembandrooier van Climax en daarna opgerooid. |
|
|
|
|
'Wij proberen alles zoveel mogelijk met oliedruk te doen in plaats van met bloeddruk'
| |
|
Die uitspraak vat de bedrijfsvoering misschien wel het beste samen. Op het land moet techniek het zware werk overnemen. Het sorteren van grote aantallen wordt uitbesteed aan gespecialiseerde partners. En Moed en Bouwman houden zelf de onderdelen in handen waarmee ze het verschil denken te maken: teelt, kwaliteit en verkoop. Daarmee wijkt hun verhaal behoorlijk af van veel andere gesprekken tijdens deze rondgang door Oost-Groningen. Waar vergrijzing, bedrijfsbeëindiging en het ontbreken van opvolgers vaak terugkomen, denken Moed en Bouwman vooral na over de volgende stap. Denise Bouwman werkt inmiddels fulltime mee in het bedrijf en is onder andere verantwoordelijk voor de verkoop, administratie en helpt overal waar het kan mee in de dagelijkse bedrijfsvoering. Daarvoor stond ze voor de klas. Of de overstap bevalt? Daar moet ze om lachen. 'Ik ben pas net echt begonnen. Mijn eerste rooiseizoen moet nog komen.' Jeroen Moed lijkt daar minder twijfel over te hebben. Stilzitten past sowieso niet erg bij hem. 'Ik ben altijd onrustig geweest in wat ik wilde. Ik ben gewoon een ondernemend type.' In een regio waar het aantal kwekers al jaren afneemt, zien de twee juist kansen. Minder bedrijven betekent immers niet automatisch minder vraag. Wie gespecialiseerd produceert, de kosten onder controle houdt en zelf naar de klant rijdt, kan volgens het ondernemersduo juist marktaandeel winnen.
| CHD Eefting Landbouw- Spu... | |
| |
| LOGIN
met je e-mailadres om te reageren.
|
|
|
| Er zijn nog geen reacties. |
|
